I. Isingeniso
Ama-phospholipidziyizingxenye ezibalulekile ze-biological membranes futhi zidlala indima ebalulekile ezinqubweni ezahlukene ze-physiological. Ukuqonda isakhiwo kanye nomsebenzi wazo kubalulekile ekuqondeni ubunzima be-cell kanye ne-molecule biology, kanye nokubaluleka kwazo empilweni yabantu kanye nasezifweni. Lokhu kubuka konke okubanzi kuhlose ukuhlolisisa uhlobo oluyinkimbinkimbi lwama-phospholipids, ukuhlola incazelo kanye nesakhiwo sawo, kanye nokugqamisa ukubaluleka kokufunda la ma-molecule.
A. Incazelo kanye nesakhiwo sama-Phospholipid
Ama-phospholipid ayisigaba sama-lipid aqukethe amaketanga amabili e-fatty acid, iqembu le-phosphate, kanye nomgogodla we-glycerol. Isakhiwo esiyingqayizivele sama-phospholipid siwenza akwazi ukwakha i-lipid bilayer, isisekelo sama-membrane eseli, lapho imisila ye-hydrophobic ibheke ngaphakathi kanye namakhanda e-hydrophilic ebheke ngaphandle. Lokhu kuhlelwa kunikeza isithiyo esinamandla esilawula ukuhamba kwezinto zingene futhi ziphume eseli, kuyilapho futhi kulamula izinqubo ezahlukahlukene zamaseli njengokubonisana nokuthutha.
B. Ukubaluleka Kokufunda Ama-Phospholipid
Ukufunda ama-phospholipid kubalulekile ngezizathu eziningana. Okokuqala, ayingxenye ebalulekile yesakhiwo kanye nomsebenzi wama-membrane eseli, ethonya ukugeleza kwe-membrane, ukungena kwamanzi, kanye nokuzinza. Ukuqonda izakhiwo zama-phospholipid kubalulekile ekuhlukaniseni izindlela ezisekela izinqubo zamaseli njenge-endocytosis, i-exocytosis, kanye nokudluliselwa kwesignali.
Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipid anemiphumela ebalulekile empilweni yabantu, ikakhulukazi maqondana nezimo ezifana nesifo senhliziyo, ukuphazamiseka kwemizwa, kanye nezifo ze-metabolic. Ucwaningo ngama-phospholipid lunganikeza ukuqonda ngokuthuthukiswa kwamasu amasha okwelapha kanye nokungenelela kokudla okuhlose lezi zinkinga zezempilo.
Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwezimboni nezentengiselwano kwama-phospholipid ezindaweni ezifana nemithi, i-nutraceuticals, kanye ne-biotechnology kugcizelela ukubaluleka kokuthuthukisa ulwazi lwethu kulo mkhakha. Ukuqonda izindima nezakhiwo ezahlukahlukene zama-phospholipids kungaholela ekuthuthukisweni kwemikhiqizo emisha kanye nobuchwepheshe obunemiphumela ebanzi enhlalakahleni yabantu kanye nentuthuko yezobuchwepheshe.
Ngamafuphi, ucwaningo lwama-phospholipid lubalulekile ekuchazeni isayensi eyinkimbinkimbi ngemuva kwesakhiwo nomsebenzi wamaseli, ukuhlola umthelela wawo empilweni yabantu, nokusebenzisa amandla awo ezindleleni ezahlukahlukene zezimboni. Lokhu kubuka konke okubanzi kuhlose ukukhanyisa uhlobo olunezinhlangothi eziningi lwama-phospholipid kanye nokubaluleka kwawo emikhakheni yocwaningo lwezinto eziphilayo, impilo yabantu, kanye nokusungula izinto ezintsha kwezobuchwepheshe.
II. Imisebenzi Yebhayoloji Yama-Phospholipid
Ama-phospholipid, ingxenye ebalulekile yolwelwesi lwamaseli, adlala indima ehlukahlukene ekugcineni isakhiwo kanye nomsebenzi wamaseli, kanye nomthelela ezinqubweni ezahlukene zomzimba. Ukuqonda imisebenzi yezinto eziphilayo yama-phospholipid kunikeza ukuqonda ngokubaluleka kwawo empilweni yabantu nasezifweni.
A. Indima Ekwakhekeni Nomsebenzi We-Membrane Yeseli
Umsebenzi oyinhloko webhayoloji wama-phospholipids umnikelo wawo ekwakhiweni nasemsebenzini wama-membrane eseli. Ama-phospholipid akha i-lipid bilayer, uhlaka oluyisisekelo lwama-membrane eseli, ngokuzihlela ngokwawo ngemisila yawo e-hydrophobic ngaphakathi kanye namakhanda e-hydrophilic ngaphandle. Lesi sakhiwo sakha i-membrane engangeni kahle elawula ukudlula kwezinto ngaphakathi nangaphandle kweseli, ngaleyo ndlela igcina i-homeostasis yamaseli futhi ihlinzeke ngemisebenzi ebalulekile njengokumuncwa kwezakhamzimba, ukukhishwa kwemfucuza, kanye nokusabalalisa izimpawu zamaseli.
B. Ukubonisana Nokuxhumana Kumaseli
Ama-phospholipid asebenza njengezingxenye ezibalulekile zezindlela zokubonisana kanye nokuxhumana phakathi kweseli neseli. Ama-phospholipid athile, njenge-phosphatidylinositol, asebenza njengezandulela zama-molecule okubonisana (isb., i-inositol trisphosphate kanye ne-diacylglycerol) alawula izinqubo ezibalulekile zamaseli, okuhlanganisa ukukhula kwamaseli, ukuhlukanisa, kanye ne-apoptosis. Lawa ma-molecule okubonisana adlala indima ebalulekile ezinhlobonhlobo ze-intracellular kanye ne-intercellular signaling cascades, ethonya izimpendulo ezahlukahlukene zomzimba kanye nokuziphatha kwamaseli.
C. Umnikelo Empilweni Yobuchopho kanye Nomsebenzi Wokuqonda
Ama-phospholipid, ikakhulukazi i-phosphatidylcholine, kanye ne-phosphatidylserine, atholakala ngobuningi ebuchosheni futhi abalulekile ekugcineni isakhiwo kanye nomsebenzi wawo. Ama-phospholipid anegalelo ekwakhekeni nasekuzinzeni kwama-neuronal membranes, asiza ekukhululweni nasekuthathweni kwama-neurotransmitter, futhi ahilelekile ekuhlanganisweni kwe-synaptic, okubalulekile ekufundeni nasekukhumbuleni. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipids adlala indima ezindleleni zokuvikela izinzwa futhi abe nomthelela ekubhekaneni nokwehla kwengqondo okuhambisana nokuguga kanye nezinkinga zezinzwa.
D. Umthelela Empilweni Yenhliziyo kanye Nokusebenza Kwenhliziyo Nemithambo Yegazi
Ama-phospholipid abonise imiphumela ebalulekile empilweni yenhliziyo kanye nokusebenza kwenhliziyo. Ahilelekile ekwakhiweni nasekusebenzeni kwama-lipoprotein, athwala i-cholesterol namanye ama-lipid egazini. Ama-phospholipid angaphakathi kwama-lipoprotein anegalelo ekuzinzeni nasekusebenzeni kwawo, ethonya i-lipid metabolism kanye ne-cholesterol homeostasis. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipid afundwe ukuze athole amandla awo okuguqula amaphrofayili ama-lipid egazini futhi anciphise ingozi yezifo zenhliziyo, eqokomisa imiphumela yawo yokwelapha engaba khona ekuphatheni impilo yenhliziyo.
E. Ukubandakanyeka ku-Lipid Metabolism kanye nokukhiqizwa kwamandla
Ama-phospholipid abalulekile ekusetshenzisweni kwamafutha emzimbeni kanye nokukhiqizwa kwamandla. Ahilelekile ekwakhiweni nasekuqhekekeni kwamafutha emzimbeni, okuhlanganisa ama-triglycerides kanye ne-cholesterol, futhi adlala indima ebalulekile ekuthuthweni nasekugcinweni kwamafutha emzimbeni. Ama-phospholipid aphinde abe negalelo ekusebenzeni kwe-mitochondrial kanye nasekukhiqizweni kwamandla ngokubandakanyeka kwawo ku-oxidative phosphorylation kanye nochungechunge lokuthuthwa kwama-electron, okugcizelela ukubaluleka kwawo ekusetshenzisweni kwamandla eseli.
Ngamafuphi, imisebenzi yezinto eziphilayo yama-phospholipid inezinhlangothi eziningi futhi ihlanganisa izindima zayo esakhiweni nasemsebenzini we-membrane yeseli, ukudlulisa izimpawu nokuxhumana emaseli, ukufaka isandla empilweni yobuchopho kanye nomsebenzi wokuqonda, umthelela empilweni yenhliziyo kanye nomsebenzi wenhliziyo nemithambo yegazi, kanye nokubandakanyeka ekugayweni kwamafutha kanye nokukhiqizwa kwamandla. Lokhu kubuka konke okuphelele kunikeza ukuqonda okujulile ngemisebenzi eyahlukahlukene yezinto eziphilayo yama-phospholipid kanye nemiphumela yayo empilweni nasenhlalakahleni yabantu.
III. Izinzuzo Zempilo Zama-Phospholipids
Ama-phospholipid ayizingxenye ezibalulekile zama-membrane eseli anezindima ezahlukahlukene empilweni yomuntu. Ukuqonda izinzuzo zezempilo zama-phospholipid kungakhanyisa ukusetshenziswa kwawo okungaba khona kwezokwelapha nokondla.
Imiphumela Emazingeni E-Cholesterol
Ama-phospholipid adlala indima ebalulekile ekusetshenzisweni kwamafutha kanye nokuthuthwa kwawo, okuthinta ngqo amazinga e-cholesterol emzimbeni. Ucwaningo luye lwabonisa ukuthi ama-phospholipid angalawula ukusebenza kwe-cholesterol ngokuthinta ukwakheka, ukumuncwa, kanye nokukhishwa kwe-cholesterol. Ama-phospholipid kubikwe ukuthi asiza ekuhlanganiseni nasekuncibilikiseni amafutha ekudleni, ngaleyo ndlela kube lula ukumuncwa kwe-cholesterol emathunjini. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipid ahilelekile ekwakhekeni kwama-lipoprotein aphezulu (i-HDL), aziwa ngendima yawo ekususeni i-cholesterol eningi egazini, ngaleyo ndlela anciphise ingozi ye-atherosclerosis kanye nezifo zenhliziyo. Ubufakazi busikisela ukuthi ama-phospholipid angaba namandla okuthuthukisa amaphrofayili e-lipid futhi afake isandla ekugcinweni kwamazinga e-cholesterol anempilo emzimbeni.
Izakhiwo Zokulwa Nokungcoliswa Kwegazi
Ama-phospholipid abonisa izakhiwo zokulwa nokungcola ezifaka isandla emiphumeleni yazo enenzuzo empilweni. Njengezingxenye ezibalulekile zama-membrane eseli, ama-phospholipid asengozini yokulimala kwe-oxidative yi-free radicals kanye nezinhlobo ze-oxygen ezisabelayo. Kodwa-ke, ama-phospholipid anamandla okuvikela ukungcola, asebenza njengabathuthi bama-free radicals futhi avikele amaseli ekucindezelekeni kwe-oxidative. Izifundo zibonise ukuthi ama-phospholipid athile, njenge-phosphatidylcholine kanye ne-phosphatidylethanolamine, anganciphisa ngempumelelo umonakalo we-oxidative futhi avimbele i-lipid peroxidation. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipids ahilelekile ekuthuthukiseni uhlelo lokuvikela lwe-antioxidant ngaphakathi kwamaseli, ngaleyo ndlela abe nethonya lokuvikela ekulimaleni kwe-oxidative kanye nezifo ezihlobene.
Izicelo Ezingenzeka Zokwelapha Nokudla Okunomsoco
Izinzuzo zezempilo eziyingqayizivele zama-phospholipids zenze isithakazelo ekusetshenzisweni kwawo okungaba khona kokwelapha nokondla. Izindlela zokwelapha ezisekelwe kuma-phospholipid ziyahlolwa ukuze kutholakale amandla azo ekuphatheni izifo ezihlobene nama-lipid, njenge-hypercholesterolemia kanye ne-dyslipidemia. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipids abonise ithemba ekukhuthazeni impilo yesibindi nokusekela ukusebenza kwesibindi, ikakhulukazi ezimweni ezihilela i-metabolism yama-lipid esibindini kanye nokucindezeleka kwe-oxidative. Ukusetshenziswa kokudla okunempilo kwama-phospholipids kuye kwabonwa emkhakheni wokudla okusebenzayo kanye nezithasiselo zokudla, lapho kwakhiwa khona amafomula acebile ngama-phospholipid ukuze kuthuthukiswe ukumuncwa kwama-lipid, kukhuthazwe impilo yenhliziyo, futhi kusekelwe inhlalakahle iyonke.
Ekuphetheni, izinzuzo zezempilo zama-phospholipid zihlanganisa imiphumela yawo emazingeni e-cholesterol, izakhiwo zokulwa nokungcola, kanye nezicelo zawo zokwelapha nezondlamzimba ezingaba khona. Ukuqonda izindima eziningi zama-phospholipid ekugcineni i-homeostasis yomzimba kanye nokunciphisa ingozi yezifo kunikeza ukuqonda okubalulekile ngokubaluleka kwawo ekukhuthazeni impilo nenhlalakahle yabantu.
IV. Imithombo Yama-Phospholipid
Ama-phospholipid, njengezingxenye ezibalulekile zama-lipid e-membrane yamaseli, abalulekile ekugcineni ubuqotho besakhiwo kanye nokusebenza kwamaseli. Ukuqonda imithombo yama-phospholipid kubaluleke kakhulu ekuqondeni ukubaluleka kwawo kokubili ekudleni nasekusetshenzisweni kwezimboni.
A. Imithombo Yokudla
Imithombo Yokudla: Ama-phospholipid angatholakala emithonjeni eyahlukene yokudla, kanti eminye yemithombo ecebile kakhulu yi-egg yolk, inyama yezitho zomzimba, kanye nosoya. Ama-egg yolk atholakala kakhulu ku-phosphatidylcholine, uhlobo lwe-phospholipid, kanti usoya uqukethe i-phosphatidylserine kanye ne-phosphatidylinositol. Eminye imithombo yokudla yama-phospholipid ifaka imikhiqizo yobisi, amakinati, kanye nembewu yelanga.
Ukubaluleka Kwezinto Eziphilayo: Ama-phospholipid okudla abalulekile ekudleni komuntu futhi adlala indima ebalulekile ezinqubweni ezahlukene zomzimba. Uma esedliwe, ama-phospholipid ayagaywa futhi amuncwe emathunjini amancane, lapho esebenza khona njengezakhi zokwakha ulwelwesi lwamaseli omzimba futhi anegalelo ekwakhekeni nasekusebenzeni kwezinhlayiya ze-lipoprotein ezithutha i-cholesterol kanye ne-triglycerides.
Imiphumela Yempilo: Ucwaningo luye lwabonisa ukuthi ama-phospholipid ekudleni angaba nezinzuzo ezingaba khona kwezempilo, okuhlanganisa ukuthuthukisa ukusebenza kwesibindi, ukusekela impilo yobuchopho, kanye nokufaka isandla empilweni yenhliziyo nemithambo yegazi. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipid atholakala emithonjeni yasolwandle, njengamafutha e-krill, athole ukunakwa ngenxa yezakhiwo zawo ezingaba khona zokulwa nokuvuvukala kanye ne-antioxidant.
B. Imithombo Yezimboni Neyemithi
Ukukhishwa Kwezimboni: Ama-phospholipid atholakala emithonjeni yezimboni, lapho ekhishwa khona ezintweni zokusetshenziswa zemvelo ezifana nobhontshisi, imbewu yelanga, kanye nembewu yerapeseed. Lawa ma-phospholipid abe esecutshungulwa futhi asetshenziswe ezinhlotsheni ezahlukene zezimboni, okuhlanganisa ukukhiqizwa kwama-emulsifier, ama-stabilizer, kanye nama-encapsulation agents ezimbonini zokudla, zemithi, kanye nezezimonyo.
Ukusetshenziswa Kwemithi: Ama-phospholipid adlala indima ebalulekile embonini yemithi, ikakhulukazi ezinhlelweni zokulethwa kwemithi. Asetshenziswa njengezithako ekwakhiweni kwezinhlelo zokulethwa kwemithi ezisekelwe ku-lipid ukuthuthukisa ukutholakala kwezinto eziphilayo, ukuzinza, kanye nokuqondiswa kwamakhemikhali emithi. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipid ahlolwe amandla awo ekuthuthukiseni abathwali bemithi abasha bokulethwa okuqondiwe kanye nokukhululwa okuqhubekayo kwemithi yokwelapha.
Ukubaluleka Embonini: Ukusetshenziswa kwezimboni kwama-phospholipid kudlulela ngale kwemithi kufaka phakathi ukusetshenziswa kwawo ekukhiqizeni ukudla, lapho esebenza khona njengezinto ezihlanganisa ukuhlanganiswa kanye neziqinisi ekudleni okuhlukahlukene okucutshungulwayo. Ama-phospholipid asetshenziswa futhi ekukhiqizweni kwemikhiqizo yokunakekelwa komuntu siqu kanye neyobuhle, lapho efaka isandla ekuzinzeni nasekusebenzeni kwezakhi ezifana nokhilimu, ama-lotion, kanye nama-liposome.
Ekuphetheni, ama-phospholipid atholakala kokubili ekudleni nasezimbonini, edlala indima ebalulekile ekudleni kwabantu, empilweni, nasezinqubweni ezahlukene zezimboni. Ukuqonda imithombo ehlukahlukene kanye nokusetshenziswa kwama-phospholipid kubalulekile ekuboneni ukubaluleka kwawo ekudleni, empilweni, nasembonini.
V. Ucwaningo kanye Nezicelo
A. Izindlela Zokucwaninga Zamanje ku-Phospholipid
Isayensi Ucwaningo lwamanje kwisayensi ye-phospholipid luhlanganisa izihloko eziningi ezigxile ekuqondeni isakhiwo, umsebenzi, kanye nezindima ze-phospholipids ezinqubweni ezahlukene zebhayoloji. Izitayela zakamuva zifaka phakathi ukuphenya izindima ezithile ezidlalwa yizigaba ezahlukene ze-phospholipids ekusayineni kweseli, i-membrane dynamics, kanye ne-lipid metabolism. Ngaphezu kwalokho, kunesithakazelo esikhulu ekuqondeni ukuthi izinguquko ekwakhiweni kwe-phospholipid zingathinta kanjani i-physiology yamaseli kanye neyomzimba, kanye nokuthuthukiswa kwamasu amasha okuhlaziya okutadisha ama-phospholipid emazingeni eseli kanye nama-molecule.
B. Izicelo Zezimboni Nezemithi
Ama-phospholipid athole ukusetshenziswa okuningi kwezimboni kanye nemithi ngenxa yezakhiwo zawo ezihlukile zomzimba nezamakhemikhali. Emkhakheni wezimboni, ama-phospholipid asetshenziswa njengezinto ezihlanganisa, eziqinisayo, kanye nezinto ezihlanganisayo embonini yokudla, yezimonyo, kanye neyokunakekelwa komuntu siqu. Emithini yemithi, ama-phospholipid asetshenziswa kabanzi ezinhlelweni zokulethwa kwemithi, okuhlanganisa ama-liposome kanye nezindlela zokwakheka ezisekelwe ku-lipid, ukuthuthukisa ukuncibilika kanye nokutholakala kwemithi. Ukusetshenziswa kwama-phospholipid kulezi zinhlelo zokusebenza kuye kwandisa kakhulu umthelela wawo ongaba khona ezimbonini ezahlukene.
C. Iziqondiso Zesikhathi Esizayo kanye Nezinselele Ocwaningweni Lwe-Phospholipid
Ikusasa locwaningo lwe-phospholipid lithembisa kakhulu, kanye neziqondiso ezingaba khona ezifaka phakathi ukuthuthukiswa kwezinto ezintsha ezisekelwe ku-phospholipid zezinhlelo zokusebenza ze-biotechnological kanye ne-nanotechnological, kanye nokuhlolwa kwama-phospholipid njengezinhloso zokungenelela kokwelapha. Izinselele zizohlanganisa ukubhekana nezinkinga ezihlobene nokukhula, ukuphindaphinda, kanye nokusebenza kahle kwemikhiqizo esekelwe ku-phospholipid. Ngaphezu kwalokho, ukuqonda ukusebenzisana okuyinkimbinkimbi phakathi kwama-phospholipid nezinye izingxenye zamaseli, kanye nezindima zazo ezinqubweni zezifo, kuzoba yindawo ebalulekile yophenyo oluqhubekayo.
D.I-Phospholipid LiposomalImikhiqizo Elandelanayo
Imikhiqizo ye-liposomal ye-phospholipid iyindawo ebalulekile yokugxila ekusetshenzisweni kwemithi. Ama-liposome, angama-vesicle ayindilinga akhiwe ngama-bilayers e-phospholipid, afundwe kabanzi njengezinhlelo zokulethwa kwemithi ezingaba khona. Le mikhiqizo inikeza izinzuzo ezifana nekhono lokuhlanganisa kokubili izidakamizwa ezithinta amanzi kanye ne-hydrophilic, ukuqondisa izicubu noma amaseli athile, nokunciphisa imiphumela emibi yemithi ethile. Ucwaningo oluqhubekayo kanye nentuthuko luhlose ukuthuthukisa ukuzinza, amandla okulayisha izidakamizwa, kanye namakhono okuqondisa imikhiqizo ye-liposomal esekelwe ku-phospholipid ukuze kusetshenziswe izinhlelo eziningi zokwelapha.
Lokhu kubuka konke okuphelele kunikeza ukuqonda ngensimu ekhulayo yocwaningo lwe-phospholipid, okuhlanganisa izitayela zamanje, ukusetshenziswa kwezimboni kanye nemithi, iziqondiso zesikhathi esizayo kanye nezinselele, kanye nokuthuthukiswa kwemikhiqizo ye-liposomal esekelwe ku-phospholipid. Lolu lwazi luqokomisa imiphumela ehlukahlukene kanye namathuba ahlobene ne-phospholipid emikhakheni eyahlukahlukene.
VI. Isiphetho
A. Isifinyezo Semiphumela Ebalulekile
Ama-phospholipid, njengezingxenye ezibalulekile ze-membrane yezinto eziphilayo, adlala indima ebalulekile ekugcineni isakhiwo kanye nomsebenzi weseli. Ucwaningo luveze izindima ezahlukahlukene zama-phospholipid ekusayineni kwamaseli, i-membrane dynamics, kanye ne-lipid metabolism. Amakilasi athile ama-phospholipid atholakale enemisebenzi ehlukile ngaphakathi kwamaseli, ethonya izinqubo ezifana nokwehlukaniswa kwamaseli, ukwanda, kanye ne-apoptosis. Ngaphezu kwalokho, ukusebenzisana okuyinkimbinkimbi phakathi kwama-phospholipid, amanye ama-lipid, kanye namaprotheni e-membrane kuye kwavela njengento ebalulekile enquma umsebenzi weseli. Ngaphezu kwalokho, ama-phospholipid anezicelo ezibalulekile zezimboni, ikakhulukazi ekukhiqizweni kwama-emulsifiers, ama-stabilizers, kanye nezinhlelo zokulethwa kwemithi. Ukuqonda isakhiwo kanye nomsebenzi wama-phospholipid kunikeza ukuqonda ngokusetshenziswa kwawo okungenzeka kwezokwelapha kanye nezimboni.
B. Imiphumela Yezempilo Nezimboni
Ukuqonda okuphelele kwama-phospholipid kunemiphumela ebalulekile kokubili empilweni nasembonini. Ngokwesimo sempilo, ama-phospholipid abalulekile ekugcineni ubuqotho bamaseli kanye nokusebenza kwawo. Ukungalingani ekwakhiweni kwama-phospholipid kuye kwahlotshaniswa nezifo ezahlukahlukene, okuhlanganisa ukuphazamiseka kwe-metabolic, izifo ze-neurodegenerative, kanye nomdlavuza. Ngakho-ke, ukungenelela okuqondiwe ukuguqula i-metabolism ye-phospholipid kanye nomsebenzi kungaba namandla okwelapha. Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwama-phospholipid ezinhlelweni zokulethwa kwemithi kunikeza izindlela ezithembisayo zokuthuthukisa ukusebenza kahle nokuphepha kwemikhiqizo yemithi. Emkhakheni wezimboni, ama-phospholipid abalulekile ekukhiqizweni kwemikhiqizo eyahlukahlukene yabathengi, okuhlanganisa ama-emulsion okudla, izimonyo, kanye nezindlela zokwenza imithi. Ukuqonda ubudlelwano besakhiwo nomsebenzi wama-phospholipid kungathuthukisa ukusungula izinto ezintsha kulezi zimboni, okuholela ekuthuthukisweni kwemikhiqizo emisha enokuqina okuthuthukisiwe kanye nokutholakala kwezinto eziphilayo.
C. Amathuba Okucwaninga Nokuthuthukiswa Okwengeziwe
Ucwaningo oluqhubekayo kwisayensi ye-phospholipid luveza izindlela eziningi zokuhlola nokuthuthukisa okwengeziwe. Indawo eyodwa ebalulekile ukucaciswa kwezindlela zama-molecule ezisekela ukubandakanyeka kwama-phospholipid ezindleleni zokubonisana kwamaseli kanye nezinqubo zezifo. Lolu lwazi lungasetshenziswa ukuthuthukisa izindlela zokwelapha eziqondiwe eziguqula imetabolism ye-phospholipid ukuze kuzuze ukwelashwa. Ngaphezu kwalokho, uphenyo olwengeziwe ngokusetshenziswa kwama-phospholipid njengezimoto zokulethwa kwezidakamizwa kanye nokuthuthukiswa kwezindlela ezintsha ezisekelwe ku-lipid kuzothuthukisa insimu yemithi. Emkhakheni wezimboni, imizamo yocwaningo nentuthuko eqhubekayo ingagxila ekwenzeni ngcono izinqubo zokukhiqiza kanye nokusetshenziswa kwemikhiqizo esekelwe ku-phospholipid ukuze kuhlangatshezwane nezidingo zezimakethe ezahlukahlukene zabathengi. Ngaphezu kwalokho, ukuhlola imithombo eqhubekayo neyobungani nemvelo yama-phospholipid ukuze kusetshenziswe ezimbonini kungenye indawo ebalulekile yentuthuko.
Ngakho-ke, ukubuka konke okuphelele kwesayensi ye-phospholipid kugqamisa ukubaluleka okubalulekile kwama-phospholipid ekusebenzeni kwamaseli, amandla awo okwelapha ekunakekelweni kwezempilo, kanye nezicelo zawo ezahlukahlukene zezimboni. Ukuhlolwa okuqhubekayo kocwaningo lwe-phospholipid kuveza amathuba ajabulisayo okubhekana nezinselele ezihlobene nempilo kanye nokushayela ukusungula izinto ezintsha ezimbonini ezahlukahlukene.
Izinkomba:
Vance, DE, & Ridgway, ND (1988). I-methylation ye-phosphatidylethanolamine. Intuthuko kuCwaningo lwe-Lipid, 27(1), 61-79.
Cui, Z., Houweling, M., & Vance, DE (1996). Ukuvezwa kwe-phosphatidylethanolamine N-methyltransferase-2 kumaseli e-hepatoma e-McArdle-RH7777 kulungisa kabusha amachibi e-phosphatidylethanolamine kanye ne-triacylglycerol angaphakathi kweseli. I-Journal of Biological Chemistry, 271(36), 21624-21631.
UHannun, YA, no-Obeid, LM (2012). Ama-ceramide amaningi. Ijenali ye-Biological Chemistry, 287(23), 19060-19068.
Kornhuber, J., Medlin, A., Bleich, S., Jendrossek, V., Henlin, G., Wiltfang, J., & Gulbins, E. (2005). Umsebenzi ophezulu we-asidi sphingomyelinase ekucindezelekeni okukhulu. Ijenali ye-Neural Transmission, 112(12), 1583-1590.
Krstic, D., & Knuesel, I. (2013). Ukuchaza indlela yokusebenza eyisisekelo sesifo se-Alzheimer esiqala ngayo sekwephuzile. Nature Reviews Neurology, 9(1), 25-34.
UJiang, XC, Li, Z., kanye noLiu, R. (2018). U-Andreotti, G, Ukubukeza Kabusha Isixhumanisi Phakathi Kwe-Phospholipids, Ukuvuvukala kanye ne-Atherosclerosis. I-Clinical Lipidology, 13, 15–17.
UHalliwell, B. (2007). I-Biochemistry yokucindezeleka kwe-oxidative. I-Biochemical Society Transactions, 35(5), 1147-1150.
ULattka, E., Illig, T., Heinrich, J., kanye noKoletzko, B. (2010). Ingabe ama-fatty acids obisini lwabantu ayavikela ekukhuluphaleni? I-International Journal of Obesity, 34(2), 157-163.
UCohn, JS, noKamili, A. (2010). Wat, E, no-Adeli, K, Izindima ezikhulayo zokuvinjelwa kwe-proprotein convertase subtilisin/kexin uhlobo 9 ekusetshenzisweni kwe-lipid kanye ne-atherosclerosis. Imibiko Yamanje Ye-Atherosclerosis, 12(4), 308-315.
I-Zeisel SH. I-Choline: indima ebalulekile ngesikhathi sokuthuthukiswa kwengane kanye nezidingo zokudla kubantu abadala. I-Annu Rev Nutr. 2006;26:229-50. doi: 10.1146/annurev.nutr.26.061505.111156.
ULiu L, uGeng J, uSrinivasarao M, nabanye. Ama-phospholipid acebile nge-eicosapentaenoic acid ukuze kuthuthukiswe ukusebenza kwe-neurobehavioral kumagundane ngemuva kokulimala kobuchopho kwe-hypoxic-ischemic kwezingane ezisanda kuzalwa. I-Pediatr Res. 2020;88(1):73-82. doi: 10.1038/s41390-019-0637-8.
UGarg R, uSingh R, uManchanda SC, uSingla D. Indima yezinhlelo ezintsha zokulethwa kwezidakamizwa ezisebenzisa ama-nanostar noma ama-nanospheres. I-South Afr J Bot. 2021;139(1):109-120. doi: 10.1016/j.sajb.2021.01.023.
UKelley, EG, Albert, AD, kanye noSullivan, MO (2018). Ama-lipid e-Membrane, ama-Eicosanoid, kanye ne-Synergy of Phospholipid Diversity, ama-Prostaglandins, kanye ne-Nitric Oxide. I-Handbook of Experimental Pharmacology, 233, 235-270.
van Meer, G., Voelker, DR, & Feigenson, GW (2008). Ama-lipid e-Membrane: ukuthi akuphi nokuthi aziphatha kanjani. Ukubuyekezwa Kwemvelo I-Molecular Cell Biology, 9(2), 112-124.
UBenariba, N., Shambat, G., Marsac, P., & Cansell, M. (2019). Intuthuko Ekuhlanganisweni Kwezimboni Kwe-Phospholipids. ChemPhysChem, 20(14), 1776-1782.
UTorchilin, i-VP (2005). Intuthuko yakamuva ngama-liposome njengabathwali bemithi. I-Nature Reviews Drug Discovery, 4(2), 145-160.
UBrezesinski, G., Zhao, Y., & Gutberlet, T. (2021). Izinhlangano ze-phospholipid: i-topology yeqembu eliyinhloko, ukushaja, kanye nokuzivumelanisa nezimo. Umbono Wamanje ku-Colloid & Interface Science, 51, 81-93.
Abra, RM, & Hunt, CA (2019). Izinhlelo Zokulethwa Kwezidakamizwa ze-Liposomal: Isibuyekezo Esineminikelo Evela Ku-Biophysics. Ukubuyekezwa Kwamakhemikhali, 119(10), 6287-6306.
U-Allen, TM, no-Cullis, PR (2013). Izinhlelo zokulethwa kwezidakamizwa ze-Liposomal: kusukela emqondweni kuya ekusetshenzisweni kwezokwelapha. Ukubuyekezwa Okuthuthukisiwe Kokulethwa Kwezidakamizwa, 65(1), 36-48.
Vance JE, Vance DE. Ukwenziwa kwe-phospholipid kumaseli ezilwane ezincelisayo. Biochem Cell Biol. 2004;82(1):113-128. doi:10.1139/o03-073
van Meer G, Voelker DR, Feigenson GW. Ama-lipid e-Membrane: ukuthi akuphi nokuthi aziphatha kanjani. Nat Rev Mol Cell Biol. 2008;9(2):112-124. doi:10.1038/nrm2330
UBoon J. Indima yama-phospholipids emsebenzini wamaprotheni e-membrane. I-Biochim Biophys Acta. 2016;1858(10):2256-2268. doi:10.1016/j.bbamem.2016.02.030
Isikhathi sokuthunyelwe: Disemba-21-2023